Рус. Հայ.
ԴԵՍԻՑ-ԴԵՆԻՑ

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026

Համբույրը համընդհանուր ճանաչված (կամ գրեթե համընդհանուր ճանաչված) սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։ Այսպիսով, ինչո՞ւ ենք մենք համբուրվում։

Ուորվիքի համալսարանի ուսումնասիրությունն առաջ է քաշել մի հետաքրքրաշարժ վարկած. համբույրը, հնարավոր է, զարգացել է մարդանման կապիկների մոտ առկա հնագույն վարքագծից։

 

Համբույրի պատմական զարգացումը

Համբույրը, թվում է, թե պարզ ժեստ է, իրականում լի է խորհրդանիշներով և մշակութային ավանդույթներով կարգավորվել է առնվազն 4500 տարի։ Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի հստակ կանոններ, թե ինչպես արտահայտել սերը հրապարակայնորեն կամ անձնական կյանքում. ո՞վ կարող է համբուրվել, որտե՞ղ, ե՞րբ, ինչպե՞ս և ի՞նչ հանգամանքներում։

Հռոմեացիները, օրինակ, սահմանել էին համբույրների մի քանի տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ծառայում էր որոշակի նպատակի: Այտի վրա համբույրը (osculum) արտահայտում էր սոցիալական կամ ընտանեկան կապվածություն՝ առանց ռոմանտիկ ենթատեքստի և կարող էր օգտագործվել որպես քաղաքավարության նշան: Շուրթերի շրջանում համբույրը՝ basium, նշանակում էր ավելի մտերիմ հարաբերություններ, բայց առանց էրոտիկ ենթատեքստի, մինչդեռ շուրթերի վրա համբույրը՝ savium, արտահայտում էր մարմնական ցանկություն:

Այսօր Լատինական Եվրոպայում (ոչ պաշտոնական անվանումն է եվրոպական այն երկրների և տարածաշրջանների, որոնց բնակչությունը խոսում է ռոմանական լեզուներով) կնոջ և տղամարդու միջև այտին երկու համբույրը հաճախ օգտագործվում է որպես ողջույն, բայց դրանք հազվադեպ են փոխանակվում տղամարդկանց միջև, եթե չեն լինում պաշտոնական իրավիճակներում, ինչպիսիք են հուղարկավորությունները:

Այս կանոնները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանից և համատեքստից: Օրինակ՝ մասնագիտական շրջանակներում համբույրներից հաճախ խուսափում են, մինչդեռ որոշ մաֆիայի ընտանիքներում անդամները կարող են համբուրվել որպես պատկանելության նշան:

Չնայած համբույրին վերաբերող սոցիալական նորմերը տարբերվում են մշակույթից մշակույթ, դրանք, այնուամենայնիվ, ունեն ընդհանուր նպատակ՝ ընդգծել և նվազեցնել համբույրի ինտիմ ենթատեքստը՝ այդ գործողությունը պահելով համապատասխան հարաբերությունների և իրավիճակների համար: Այս սոցիալական կարգավորումը ենթադրում է, որ համբույրն ունի թաքնված կենսաբանական իմաստ, որն առկա է տարբեր մշակույթներում, ինչը ենթադրում է ավելի խորը էվոլյուցիոն արմատներ, քան մշակութային կանոններն իրենք:

Առաջ են քաշված մի քանի վարկածներ

600x400

Մարդկային համբույրի ծագումը տարբեր վարկածների առարկա է։ Ոմանք ենթադրում են, որ կանանց շուրթերը զարգացել են ուշադրություն գրավելու համար, կամ որ համբույրը զարգացել է զուգընկերոջ սոցիալական գնահատման համար նախատեսված «հնչյունային» ժեստից։ Սակայն այս բացատրությունները չեն պարզաբանում, թե ինչու է այս ժեստն այսօր համբույրի տեսք ստացել։ Այլ, ավելի խորը վարկածներ ենթադրում են կապ կրծքով կերակրման կամ նախածամելու սովորության հետ, երբ խնամողները կերակրում են նորածիններին՝ նրանց տալով նախապես ծամած սնունդ: Այս երկու վարքագծերը, ինչպես համբույրը, ներառում են ծծելու շարժումներ կամ շրթունքների սեղմում:

Սակայն, նույնիսկ այս մոտեցումն ունի իր սահմանափակումները: Կրծքով կերակրումից տարբերվող համբույրը սնուցող գործառույթ չի կատարում և նախատեսված չէ նորածինների համար: Նախնական ծամելը, առաջարկելով սնունդ, ենթադրում է շուրթերը հեռացնել՝ մի ժեստ, որը հակադրվում է համբույրի միջոցով ներկայացվող կուլ տալու շարժմանը և ինտիմին:

Ավելին, չնայած կաթնասունները բերանն օգտագործում են տարբեր շոշափելի փոխազդեցությունների համար, ոչ մեկը չունի համբույրի ուղղակի համարժեքը, հնարավոր է՝ բացառությամբ մեր ամենամոտ էվոլյուցիոն ազգականների՝ շիմպանզեների և բոնոբոների: Սա մեզ հանգեցնում է նոր տեսության: Ուորվիքի համալսարանի հետազոտողների կարծիքով, այս վարքագիծը կարող է զարգացած լինել մարդանման կապիկների ընդհանուր նախնուց:

Կապը պրիմատների խնամքի հետ

600x400

Պրիմատների հասարակություններում փոխադարձ խնամքը շատ ավելի լայն է, քան պարզապես մաքրությունը: Այս վարքագիծը կարևոր է սոցիալական համախմբվածությունը պահպանելու համար և ծառայում է խմբի անդամների միջև կապերի ամրապնդմանը: Մաքրելով միմյանց մակաբույծներից և աղբից՝ կապիկները ստեղծում են վստահության մթնոլորտ, ամրապնդում դաշինքները և նվազեցնում ներքին լարվածությունը: Այսպիսով, այս պրակտիկան հիմնարար դեր է խաղում անհատների ինտեգրման, հիերարխիաների կառուցման և համայնքի ներսում ներդաշնակ հարաբերությունների հաստատման գործում:

Սակայն, մարդկային էվոլյուցիայի ընթացքում մարմնի մազերի կորուստն այս տեսակի խնամքը կդարձներ ավելի ու ավելի քիչ ֆունկցիոնալ նշանակություն ունեցող։ Մարդիկ, իհարկե, պահպանեցին ձեռքերի և շրթունքների օգտագործումն իրենց հասակակիցների հետ շփվելու համար, բայց խնամքը որպես մաքրագործող ժեստ այլևս անհրաժեշտ չէր։ Չնայած դրան, այս արարքի սոցիալական կողմը, կարծես, պահպանվել է՝ աստիճանաբար ժեստը վերածելով սիրո և մտերմության խորհրդանիշի։ Կապեր հաստատելու և հարաբերություններն ամրապնդելու անհրաժեշտությունը, որը արմատավորված էր պրիմատների ծագման մեջ, գոյունը կշարունակեր այլ ձևով՝ աստիճանաբար ընդունելով համբույրի ձևը։ Այսպիսով, համբույրը, վերջին հաշվով, կարելի է համարել հոգատարության զարգացած ձև, բայց կենտրոնացած զգացմունքների և սիրո վրա, այլ ոչ թե հիգիենայի։

Աղբյուր` LADYNEWS.am

Դիտվել է 1736 անգամ

Читать на русском

ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ

Ձեր անունը: *
Ձեր էլ. հասցեն: *
Մեկնաբանությունը: *

Միասին ուտելը կարող է նվազեցնել արյան մեջ շաքարի կտրուկ աճը

30.09.2026
Նույն ածխաջրային կերակուրից հետո գլյուկոզի մակարդակն ավելի քիչ էր բարձրանում, եթե մասնակիցները սնվում էին մտերիմների հետ, այլ ոչ թե մենակ։

Սա արդեն չափից դուրս է․ Կենդանակերպի նշանների անտանելի սովորությունները

15.09.2026
Ներկայացնում ենք յուրաքանչյուր նշանի ամենախորը գաղտնիքները և պատմում, թե նրանց առօրյա որ սովորությունները կարող են շրջապատի մարդկանց կյանքը դժոխքի վերածել։

Ինչ են պատմում ոտքի մատները մարդու բնավորության մասին

25.08.2026
Նայեք ձեր ոտքերին։ Վստահ ենք, որ դուք չգիտեք, թե դրանք ինչ կարող են պատմել ձեր մասին։ Պատասխանը պարզելու համար ձեզանից ընդամենը մի քանի վայրկյան կպահանջվի։

Ինչպես նիհարել առանց որևէ բան անելու․ ծույլ մարդու 10 պատվիրան 

29.07.2026
Ներկայացնում ենք քաշի կորստի առօրյա հնարքների ցանկ, որոնց իրականացնելը աներևակայելիորեն հեշտ է:

Netflix-ի 8 դետեկտիվ ֆիլմ, որոնք հաստատ արժե դիտել

07.07.2026
Ամեն տարի թողարկվող բազմաթիվ դետեկտիվ ֆիլմերի պատճառով զարմանալի չէ, որ որոշները աննկատ են մնում:

7 իր, որոնք ըստ սնահավատության չպետք է նվիրել. դրանք կփչացնեն կյանքը

06.06.2026
Երբեմն, նույնիսկ, եթե նվերը տրվում է անկեղծորեն, այն կարող է իրական վտանգ թաքցնել։

Բաժնի բոլոր նյութերը

ՄԵԿ ՏՈՂՈՎ
08-10-2026 09:40
Նյուքասլի և Էքսեթերի համալսարանների գիտնականների հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ինքնավստահ մարդիկ առավել հաճախ են առաջխաղացում ունենում աշխատավայրում, և բանկերում և այլ կազմակերպություններում զբաղեցնում են բարձր դիրքեր, հաղորդում է Eurek Alert պարբերականը: Բացի այդ, այդպիսի մարդիկ հաճախ թերագնահատում են ուրիշների հնարավորությունները և զբաղվում են ավելի ռիսկային գործերով, ինչը հանգեցնում է խնդիրների առաջացման այն կազմակերպություններում, որտեղ նրանք աշխատում են: Մյուս կողմից էլ՝ ոչ այնքան ինքնավստահ մարդիկ համարվում են ավելի քիչ կոմպետենտ:
07-10-2026 11:42
Նյու Դելիում մեկնարկել է «Ms. and Mrs. United Nations 2026» գեղեցկության միջազգային մրցույթը, որին մասնակցում են ներկայացուցիչներ աշխարհի տարբեր երկրներից։ Եզրափակիչ փուլը նախատեսված է հոկտեմբերի 10-ին, իսկ մինչ այդ Հնդկաստանում մասնակիցներին հագեցած ծրագիր է սպասվում։
07-10-2026 11:31
Արքայադուստր Դիանային նվիրված՝ Չարլզ Սփենսերի հուշագրությունը մեծ արձագանք է գտել ինչպես Մեծ Բրիտանիայում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս։ Կոմսը բազմաթիվ մանրամասներ է ներկայացրել քրոջ կյանքի, այդ թվում՝ այլ հայտնի անձնավորությունների հետ նրա ունեցած հարաբերությունների մասին։ Հատկանշական է, որ նոր գրքի գլուխներից մեկում նա բացահայտում է, թե արքայադուստրն ունեցել է ամերիկացի մի երկրպագու, որը խոստացել է նրան դարձնել Միացյալ Նահանգների առաջին տիկին. շատերը ենթադրում են, որ խոսքը կարող էր լինել Դոնալդ Թրամփի մասին։
07-10-2026 02:00
Ջիջի Հադիդն ու Բրեդլի Կուպերը կրկին երկրպագուների շրջանում հնարավոր հարսանիքի վերաբերյալ ենթադրությունների առիթ են տվել։ Փարիզում զբոսնելիս զույգի ձեռքերին նկատել են միանման ոսկե մատանիներ։ Պապարացիների արած լուսանկարները հանրությանը հիմք են տվել ենթադրելու, որ աստղերն արդեն ամուսնացել են և այժմ պատրաստվում են հարսանեկան խնջույքի։
07-10-2026 01:48
49-ամյա Նատալյա Գնեուշևան երեխայի է սպասում 28-ամյա Վլադ Պրոխորովից։ Ապագա հայրն առաջինն է հայտնել այդ լուրը «7 Дней» ամսագրին տված հարցազրույցում։ Դերասանը նշել է, որ չէր ծրագրել հայր դառնալ մինչև 35 տարեկանը, սակայն դա ավելի շուտ տեղի ունեցավ, և նա շատ ուրախ է այդ կապակցությամբ։ Զույգն իր նոր կարգավիճակով առաջին անգամ հանրությանը ներկայացավ, երբ դերասանն իր գործակալի հետ ներկա գտնվեց «Ruki Vverkh 2» ֆիլմի պրեմիերային։ Վլադ Պրոխորովը վստահորեն հայտարարեց, որ այժմ ստիպված կլինի ավելի քրտնաջան աշխատել։
LN-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԿԱՐԴԱԼ
LN -Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԴԻՏԵԼ
% ԶԵՂՉԵՐ ԽԱՆՈՒԹՆԵՐՈՒՄ
ՈՒՐ ԳՆԱԼ ԵՐԵԿՈՅԱՆ
ՕԳՏԱԿԱՐ ՀՂՈՒՄՆԵՐ
ՆՈՐԸ ՁԵՐ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

Ամսվա աստղագուշակ․ հոկտեմբեր 2026 թ․

01.10.2026
Սեպտեմբերը բոլոր կենդանակերպի նշաններին թույլ տվեց մի փոքր հանգստանալ, բայց հիմա ժամանակն է պատրաստվել մարտահրավերներին: Վեներան հոկտեմբերի 3-ին կսկսի հետադարձ շարժվել, իսկ Մերկուրին նրան կհետևի 24-ին: Այսպիսով, ամիսը խոստանում է հետաքրքիր լինել:

LADYNEWS TV
Վիեննայում կայացած 70-րդ «Եվրատեսիլ 2026» երգի մրցույթում հաղթեց Բուլղարիան ներկայացնող Dara-ն։ Նա կատարեց «Bangaranga» երգը` վաստակելով 516 միավոր։
ՕՐՎԱ ԱՍՏՂԱԳՈՒՇԱԿ

Խոյ
21.03-20.04

Ցուլ
21.04-22.05

Երկվորյակ
23.05-22.06

Խեցգետին
23.06-23.07

Առյուծ
24.07-24.08

Կույս
25.08-23.09

Կշեռք
24.09-23.10

Կարիճ
24.10-22.11

Աղեղնավոր
23.11-22.12

Այծեղջուր
23.12-20.01

Ջրհոս
21.01-19.02

Ձուկ
20.02-20.03
ՇԱԲԱԹՎԱ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾԸ
07.10.2026
Դիտվել է 370 անգամ
08.10.2026
Դիտվել է 96 անգամ

© 2012, LADYNEWS.am
Մեջբերումներ անելիս հղումը (hyperlink) LADYNEWS.am-ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագրության տեսակետի հետ: Գովազդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում:

LADYNEWS.am-ի մասին
Հեռ.` +374060445674, +37455545535
Էլ-փոստ` [email protected]
Գովազդ կայքում: Հեռ.՝ +374060445674, +374 55545535
Էլ-փոստ՝ [email protected]

Webmaster