Рус. Հայ.
ԴԵՍԻՑ-ԴԵՆԻՑ

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026

Համբույրը համընդհանուր ճանաչված (կամ գրեթե համընդհանուր ճանաչված) սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։ Այսպիսով, ինչո՞ւ ենք մենք համբուրվում։

Ուորվիքի համալսարանի ուսումնասիրությունն առաջ է քաշել մի հետաքրքրաշարժ վարկած. համբույրը, հնարավոր է, զարգացել է մարդանման կապիկների մոտ առկա հնագույն վարքագծից։

 

Համբույրի պատմական զարգացումը

Համբույրը, թվում է, թե պարզ ժեստ է, իրականում լի է խորհրդանիշներով և մշակութային ավանդույթներով կարգավորվել է առնվազն 4500 տարի։ Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի հստակ կանոններ, թե ինչպես արտահայտել սերը հրապարակայնորեն կամ անձնական կյանքում. ո՞վ կարող է համբուրվել, որտե՞ղ, ե՞րբ, ինչպե՞ս և ի՞նչ հանգամանքներում։

Հռոմեացիները, օրինակ, սահմանել էին համբույրների մի քանի տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ծառայում էր որոշակի նպատակի: Այտի վրա համբույրը (osculum) արտահայտում էր սոցիալական կամ ընտանեկան կապվածություն՝ առանց ռոմանտիկ ենթատեքստի և կարող էր օգտագործվել որպես քաղաքավարության նշան: Շուրթերի շրջանում համբույրը՝ basium, նշանակում էր ավելի մտերիմ հարաբերություններ, բայց առանց էրոտիկ ենթատեքստի, մինչդեռ շուրթերի վրա համբույրը՝ savium, արտահայտում էր մարմնական ցանկություն:

Այսօր Լատինական Եվրոպայում (ոչ պաշտոնական անվանումն է եվրոպական այն երկրների և տարածաշրջանների, որոնց բնակչությունը խոսում է ռոմանական լեզուներով) կնոջ և տղամարդու միջև այտին երկու համբույրը հաճախ օգտագործվում է որպես ողջույն, բայց դրանք հազվադեպ են փոխանակվում տղամարդկանց միջև, եթե չեն լինում պաշտոնական իրավիճակներում, ինչպիսիք են հուղարկավորությունները:

Այս կանոնները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանից և համատեքստից: Օրինակ՝ մասնագիտական շրջանակներում համբույրներից հաճախ խուսափում են, մինչդեռ որոշ մաֆիայի ընտանիքներում անդամները կարող են համբուրվել որպես պատկանելության նշան:

Չնայած համբույրին վերաբերող սոցիալական նորմերը տարբերվում են մշակույթից մշակույթ, դրանք, այնուամենայնիվ, ունեն ընդհանուր նպատակ՝ ընդգծել և նվազեցնել համբույրի ինտիմ ենթատեքստը՝ այդ գործողությունը պահելով համապատասխան հարաբերությունների և իրավիճակների համար: Այս սոցիալական կարգավորումը ենթադրում է, որ համբույրն ունի թաքնված կենսաբանական իմաստ, որն առկա է տարբեր մշակույթներում, ինչը ենթադրում է ավելի խորը էվոլյուցիոն արմատներ, քան մշակութային կանոններն իրենք:

Առաջ են քաշված մի քանի վարկածներ

600x400

Մարդկային համբույրի ծագումը տարբեր վարկածների առարկա է։ Ոմանք ենթադրում են, որ կանանց շուրթերը զարգացել են ուշադրություն գրավելու համար, կամ որ համբույրը զարգացել է զուգընկերոջ սոցիալական գնահատման համար նախատեսված «հնչյունային» ժեստից։ Սակայն այս բացատրությունները չեն պարզաբանում, թե ինչու է այս ժեստն այսօր համբույրի տեսք ստացել։ Այլ, ավելի խորը վարկածներ ենթադրում են կապ կրծքով կերակրման կամ նախածամելու սովորության հետ, երբ խնամողները կերակրում են նորածիններին՝ նրանց տալով նախապես ծամած սնունդ: Այս երկու վարքագծերը, ինչպես համբույրը, ներառում են ծծելու շարժումներ կամ շրթունքների սեղմում:

Սակայն, նույնիսկ այս մոտեցումն ունի իր սահմանափակումները: Կրծքով կերակրումից տարբերվող համբույրը սնուցող գործառույթ չի կատարում և նախատեսված չէ նորածինների համար: Նախնական ծամելը, առաջարկելով սնունդ, ենթադրում է շուրթերը հեռացնել՝ մի ժեստ, որը հակադրվում է համբույրի միջոցով ներկայացվող կուլ տալու շարժմանը և ինտիմին:

Ավելին, չնայած կաթնասունները բերանն օգտագործում են տարբեր շոշափելի փոխազդեցությունների համար, ոչ մեկը չունի համբույրի ուղղակի համարժեքը, հնարավոր է՝ բացառությամբ մեր ամենամոտ էվոլյուցիոն ազգականների՝ շիմպանզեների և բոնոբոների: Սա մեզ հանգեցնում է նոր տեսության: Ուորվիքի համալսարանի հետազոտողների կարծիքով, այս վարքագիծը կարող է զարգացած լինել մարդանման կապիկների ընդհանուր նախնուց:

Կապը պրիմատների խնամքի հետ

600x400

Պրիմատների հասարակություններում փոխադարձ խնամքը շատ ավելի լայն է, քան պարզապես մաքրությունը: Այս վարքագիծը կարևոր է սոցիալական համախմբվածությունը պահպանելու համար և ծառայում է խմբի անդամների միջև կապերի ամրապնդմանը: Մաքրելով միմյանց մակաբույծներից և աղբից՝ կապիկները ստեղծում են վստահության մթնոլորտ, ամրապնդում դաշինքները և նվազեցնում ներքին լարվածությունը: Այսպիսով, այս պրակտիկան հիմնարար դեր է խաղում անհատների ինտեգրման, հիերարխիաների կառուցման և համայնքի ներսում ներդաշնակ հարաբերությունների հաստատման գործում:

Սակայն, մարդկային էվոլյուցիայի ընթացքում մարմնի մազերի կորուստն այս տեսակի խնամքը կդարձներ ավելի ու ավելի քիչ ֆունկցիոնալ նշանակություն ունեցող։ Մարդիկ, իհարկե, պահպանեցին ձեռքերի և շրթունքների օգտագործումն իրենց հասակակիցների հետ շփվելու համար, բայց խնամքը որպես մաքրագործող ժեստ այլևս անհրաժեշտ չէր։ Չնայած դրան, այս արարքի սոցիալական կողմը, կարծես, պահպանվել է՝ աստիճանաբար ժեստը վերածելով սիրո և մտերմության խորհրդանիշի։ Կապեր հաստատելու և հարաբերություններն ամրապնդելու անհրաժեշտությունը, որը արմատավորված էր պրիմատների ծագման մեջ, գոյունը կշարունակեր այլ ձևով՝ աստիճանաբար ընդունելով համբույրի ձևը։ Այսպիսով, համբույրը, վերջին հաշվով, կարելի է համարել հոգատարության զարգացած ձև, բայց կենտրոնացած զգացմունքների և սիրո վրա, այլ ոչ թե հիգիենայի։

Աղբյուր` LADYNEWS.am

Դիտվել է 641 անգամ

Читать на русском

ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ

Ձեր անունը: *
Ձեր էլ. հասցեն: *
Մեկնաբանությունը: *

7 իր, որոնք ըստ սնահավատության չպետք է նվել. դրանք կփչացնեն կյանքը

06.06.2026
Երբեմն, նույնիսկ, եթե նվերը տրվում է անկեղծորեն, այն կարող է իրական վտանգ թաքցնել։

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026
Համբույրը համընդհանուր ճանաչված սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։

5 սովորություն, որոնք մեզ դարձնում են դյուրագրգիռ և ագրեսիվ

15.05.2026
Երբեմն տրամադրության փոփոխությունները կարող են դրամատիկ լինել. ընդամենը մեկ պահ առաջ ամեն ինչ հանգիստ էր, իսկ հաջորդ րոպեին ի հայտ են գալիս գրգռվածություն և ուրիշների վրա հարձակվելու ցանկություն:

Ինչպես է սուրճը օգնում պայքարել ծերացման դեմ

06.05.2026
Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես են սուրճի մեջ պարունակվող միացությունները օգնում մարմնին պայքարել տարիքային անկման դեմ:

Ֆրանկոֆոնիայի երկամսյակի եզրափակիչ գալա համերգին կհնչի «Կարմեն սյուիտը»

24.04.2026
Արամ Խաչատրյան համերգասրահում կկայանա Ֆրանկոֆոնիայի երկամսյակի եզրափակիչ գալա համերգը՝ Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի մասնակցությամբ

   Կիվին նկատելիորեն երկարեցնում է կյանքի տեւողությունը…

22.04.2026
Կիվին ոչ միայն համեղ, այլ նաեւ շատ օգտակար է: Հետազոտությունները ցույց են տվել՝ կիվին նկատելիորեն կարող է երկարեցնել կյանքի տեւողությունը:

Բաժնի բոլոր նյութերը

ՄԵԿ ՏՈՂՈՎ
18-06-2026 12:03
Զենդայան և Թոմ Հոլանդը հանրությանը ներկայացել են Ամստերդամում՝ «Սարդ-մարդ. Նոր օր» ֆիլմի լայնածավալ համաշխարհային մամուլի շրջագայության շրջանակներում: Սա զույգի առաջին համատեղ հանրային հայտնությունն է Թոմի կողմից իրենց ամուսնության հաստատումից հետո:
18-06-2026 12:01
Շոգ եղանակին գարեջրով և այլ ալկոհոլային խմիչքներով զովանալու փորձերը մեծացնում են գերտաքացման ռիսկը, զգուշացնում են մասնագետները։ Ալկոհոլն ակտիվացնում է նյարդային համակարգի հետ կապված մի շարք ռեակցիաներ: Էթանոլը մեծացնում է նեյրոհաղորդիչների, մասնավորապես՝ ադրենալինի և նորեպինեֆրինի արտադրությունը: Սա հանգեցնում է սրտի զարկերի արագացման և արյան անոթների լայնացման: Արդյունքում, մարդը զգում է, որ մարմինը տաքանում է, և ջերմություն է տարածվում ամբողջ մարմնով մեկ։
18-06-2026 11:55
Գեղեցկուհի Սիմոնետտա Վեսպուչին, որը Սանդրո Բոտիչելլիին ներշնչել էր ստեղծելու Վեներայի հանրահայտ կերպարը, հավանաբար բնավ էլ չէր մահացել թոքախտից, ինչպես կարծում էին դարեր շարունակ։ Գիտնականների միջազգային խմբի նոր հետազոտությունը ենթադրում է, որ նրա վաղաժամ մահվան պատճառը եղել է հիպոֆիզի հազվագյուտ և ծանր ուռուցքը։ Աշխատանքի արդյունքները հրապարակվել են Endocrinology, Diabetes & Metabolism ամսագրում։
18-06-2026 06:16
36 տարեկան հասակում մահացել է դերասանուհի Դեյվի Չեյսը։ Այս մասին հայտնել է TMZ-ն՝ հղում անելով նրա ընկերոջը՝ Ռոյ Հերնանդեսին։ Հայտնի դերասանուհին մահացել է Լոս Անջելեսի հիվանդանոցներից մեկում։ Մահվան պատճառը մենինգիտն ու «արյան մի քանի լուրջ վարակներն» էին, որոնք նրա ողբերգական վախճանից կարճ ժամանակ առաջ հանգեցրել էին սեպսիսի և օրգանների անբավարարության։
17-06-2026 09:42
Պաղպաղակի փոքր չափաբաժինը կարող է ժամանակավորապես թեթևացնել մրսածության որոշ ախտանշաններ։ Ըստ մասնագետների՝ պաղպաղակը չի բուժում վարակը և չի վերացնում հիվանդության պատճառը, սակայն կարող է նվազեցնել կոկորդի ցավը։ Սառը սնունդն ունի տեղային ցավազրկող ազդեցություն․ այն նեղացնում է լորձաթաղանթի անոթները, նվազեցնում այտուցը և որոշ ժամանակով թեթևացնում ցավային զգացողությունները։
LN-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԿԱՐԴԱԼ
LN -Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԴԻՏԵԼ
% ԶԵՂՉԵՐ ԽԱՆՈՒԹՆԵՐՈՒՄ
ՈՒՐ ԳՆԱԼ ԵՐԵԿՈՅԱՆ
ՕԳՏԱԿԱՐ ՀՂՈՒՄՆԵՐ
ՆՈՐԸ ՁԵՐ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

Ամսվա աստղագուշակ․ հունիս 2026 թ․

02.06.2026
Հունիսը հիանալի հնարավորություններ կբերի բոլոր նշանների համար: Կենտրոնացեք ձեր անձնական կյանքի վրա. սա լավ ամիս է ժամադրությունների, սիրախաղի և սիրավեպի համար:

LADYNEWS TV
Վիեննայում կայացած 70-րդ «Եվրատեսիլ 2026» երգի մրցույթում հաղթեց Բուլղարիան ներկայացնող Dara-ն։ Նա կատարեց «Bangaranga» երգը` վաստակելով 516 միավոր։
ՕՐՎԱ ԱՍՏՂԱԳՈՒՇԱԿ

Խոյ
21.03-20.04

Ցուլ
21.04-22.05

Երկվորյակ
23.05-22.06

Խեցգետին
23.06-23.07

Առյուծ
24.07-24.08

Կույս
25.08-23.09

Կշեռք
24.09-23.10

Կարիճ
24.10-22.11

Աղեղնավոր
23.11-22.12

Այծեղջուր
23.12-20.01

Ջրհոս
21.01-19.02

Ձուկ
20.02-20.03
ՇԱԲԱԹՎԱ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾԸ
15.06.2026
Դիտվել է 759 անգամ
16.06.2026
Դիտվել է 282 անգամ
17.06.2026
Դիտվել է 194 անգամ
18.06.2026
Դիտվել է 118 անգամ

© 2012, LADYNEWS.am
Մեջբերումներ անելիս հղումը (hyperlink) LADYNEWS.am-ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագրության տեսակետի հետ: Գովազդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում:

LADYNEWS.am-ի մասին
Հեռ.` +374060445674, +37455545535
Էլ-փոստ` [email protected]
Գովազդ կայքում: Հեռ.՝ +374060445674, +374 55545535
Էլ-փոստ՝ [email protected]

Webmaster