Рус. Հայ.
ԴԵՍԻՑ-ԴԵՆԻՑ

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026

Համբույրը համընդհանուր ճանաչված (կամ գրեթե համընդհանուր ճանաչված) սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։ Այսպիսով, ինչո՞ւ ենք մենք համբուրվում։

Ուորվիքի համալսարանի ուսումնասիրությունն առաջ է քաշել մի հետաքրքրաշարժ վարկած. համբույրը, հնարավոր է, զարգացել է մարդանման կապիկների մոտ առկա հնագույն վարքագծից։

 

Համբույրի պատմական զարգացումը

Համբույրը, թվում է, թե պարզ ժեստ է, իրականում լի է խորհրդանիշներով և մշակութային ավանդույթներով կարգավորվել է առնվազն 4500 տարի։ Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի հստակ կանոններ, թե ինչպես արտահայտել սերը հրապարակայնորեն կամ անձնական կյանքում. ո՞վ կարող է համբուրվել, որտե՞ղ, ե՞րբ, ինչպե՞ս և ի՞նչ հանգամանքներում։

Հռոմեացիները, օրինակ, սահմանել էին համբույրների մի քանի տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ծառայում էր որոշակի նպատակի: Այտի վրա համբույրը (osculum) արտահայտում էր սոցիալական կամ ընտանեկան կապվածություն՝ առանց ռոմանտիկ ենթատեքստի և կարող էր օգտագործվել որպես քաղաքավարության նշան: Շուրթերի շրջանում համբույրը՝ basium, նշանակում էր ավելի մտերիմ հարաբերություններ, բայց առանց էրոտիկ ենթատեքստի, մինչդեռ շուրթերի վրա համբույրը՝ savium, արտահայտում էր մարմնական ցանկություն:

Այսօր Լատինական Եվրոպայում (ոչ պաշտոնական անվանումն է եվրոպական այն երկրների և տարածաշրջանների, որոնց բնակչությունը խոսում է ռոմանական լեզուներով) կնոջ և տղամարդու միջև այտին երկու համբույրը հաճախ օգտագործվում է որպես ողջույն, բայց դրանք հազվադեպ են փոխանակվում տղամարդկանց միջև, եթե չեն լինում պաշտոնական իրավիճակներում, ինչպիսիք են հուղարկավորությունները:

Այս կանոնները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանից և համատեքստից: Օրինակ՝ մասնագիտական շրջանակներում համբույրներից հաճախ խուսափում են, մինչդեռ որոշ մաֆիայի ընտանիքներում անդամները կարող են համբուրվել որպես պատկանելության նշան:

Չնայած համբույրին վերաբերող սոցիալական նորմերը տարբերվում են մշակույթից մշակույթ, դրանք, այնուամենայնիվ, ունեն ընդհանուր նպատակ՝ ընդգծել և նվազեցնել համբույրի ինտիմ ենթատեքստը՝ այդ գործողությունը պահելով համապատասխան հարաբերությունների և իրավիճակների համար: Այս սոցիալական կարգավորումը ենթադրում է, որ համբույրն ունի թաքնված կենսաբանական իմաստ, որն առկա է տարբեր մշակույթներում, ինչը ենթադրում է ավելի խորը էվոլյուցիոն արմատներ, քան մշակութային կանոններն իրենք:

Առաջ են քաշված մի քանի վարկածներ

600x400

Մարդկային համբույրի ծագումը տարբեր վարկածների առարկա է։ Ոմանք ենթադրում են, որ կանանց շուրթերը զարգացել են ուշադրություն գրավելու համար, կամ որ համբույրը զարգացել է զուգընկերոջ սոցիալական գնահատման համար նախատեսված «հնչյունային» ժեստից։ Սակայն այս բացատրությունները չեն պարզաբանում, թե ինչու է այս ժեստն այսօր համբույրի տեսք ստացել։ Այլ, ավելի խորը վարկածներ ենթադրում են կապ կրծքով կերակրման կամ նախածամելու սովորության հետ, երբ խնամողները կերակրում են նորածիններին՝ նրանց տալով նախապես ծամած սնունդ: Այս երկու վարքագծերը, ինչպես համբույրը, ներառում են ծծելու շարժումներ կամ շրթունքների սեղմում:

Սակայն, նույնիսկ այս մոտեցումն ունի իր սահմանափակումները: Կրծքով կերակրումից տարբերվող համբույրը սնուցող գործառույթ չի կատարում և նախատեսված չէ նորածինների համար: Նախնական ծամելը, առաջարկելով սնունդ, ենթադրում է շուրթերը հեռացնել՝ մի ժեստ, որը հակադրվում է համբույրի միջոցով ներկայացվող կուլ տալու շարժմանը և ինտիմին:

Ավելին, չնայած կաթնասունները բերանն օգտագործում են տարբեր շոշափելի փոխազդեցությունների համար, ոչ մեկը չունի համբույրի ուղղակի համարժեքը, հնարավոր է՝ բացառությամբ մեր ամենամոտ էվոլյուցիոն ազգականների՝ շիմպանզեների և բոնոբոների: Սա մեզ հանգեցնում է նոր տեսության: Ուորվիքի համալսարանի հետազոտողների կարծիքով, այս վարքագիծը կարող է զարգացած լինել մարդանման կապիկների ընդհանուր նախնուց:

Կապը պրիմատների խնամքի հետ

600x400

Պրիմատների հասարակություններում փոխադարձ խնամքը շատ ավելի լայն է, քան պարզապես մաքրությունը: Այս վարքագիծը կարևոր է սոցիալական համախմբվածությունը պահպանելու համար և ծառայում է խմբի անդամների միջև կապերի ամրապնդմանը: Մաքրելով միմյանց մակաբույծներից և աղբից՝ կապիկները ստեղծում են վստահության մթնոլորտ, ամրապնդում դաշինքները և նվազեցնում ներքին լարվածությունը: Այսպիսով, այս պրակտիկան հիմնարար դեր է խաղում անհատների ինտեգրման, հիերարխիաների կառուցման և համայնքի ներսում ներդաշնակ հարաբերությունների հաստատման գործում:

Սակայն, մարդկային էվոլյուցիայի ընթացքում մարմնի մազերի կորուստն այս տեսակի խնամքը կդարձներ ավելի ու ավելի քիչ ֆունկցիոնալ նշանակություն ունեցող։ Մարդիկ, իհարկե, պահպանեցին ձեռքերի և շրթունքների օգտագործումն իրենց հասակակիցների հետ շփվելու համար, բայց խնամքը որպես մաքրագործող ժեստ այլևս անհրաժեշտ չէր։ Չնայած դրան, այս արարքի սոցիալական կողմը, կարծես, պահպանվել է՝ աստիճանաբար ժեստը վերածելով սիրո և մտերմության խորհրդանիշի։ Կապեր հաստատելու և հարաբերություններն ամրապնդելու անհրաժեշտությունը, որը արմատավորված էր պրիմատների ծագման մեջ, գոյունը կշարունակեր այլ ձևով՝ աստիճանաբար ընդունելով համբույրի ձևը։ Այսպիսով, համբույրը, վերջին հաշվով, կարելի է համարել հոգատարության զարգացած ձև, բայց կենտրոնացած զգացմունքների և սիրո վրա, այլ ոչ թե հիգիենայի։

Աղբյուր` LADYNEWS.am

Դիտվել է 1223 անգամ

Читать на русском

ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ

Ձեր անունը: *
Ձեր էլ. հասցեն: *
Մեկնաբանությունը: *

Ինչպես նիհարել առանց որևէ բան անելու․ ծույլ մարդու 10 պատվիրան 

29.07.2026
Ներկայացնում ենք քաշի կորստի առօրյա հնարքների ցանկ, որոնց իրականացնելը աներևակայելիորեն հեշտ է:

Netflix-ի 8 դետեկտիվ ֆիլմ, որոնք հաստատ արժե դիտել

07.07.2026
Ամեն տարի թողարկվող բազմաթիվ դետեկտիվ ֆիլմերի պատճառով զարմանալի չէ, որ որոշները աննկատ են մնում:

7 իր, որոնք ըստ սնահավատության չպետք է նվել. դրանք կփչացնեն կյանքը

06.06.2026
Երբեմն, նույնիսկ, եթե նվերը տրվում է անկեղծորեն, այն կարող է իրական վտանգ թաքցնել։

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026
Համբույրը համընդհանուր ճանաչված սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։

5 սովորություն, որոնք մեզ դարձնում են դյուրագրգիռ և ագրեսիվ

15.05.2026
Երբեմն տրամադրության փոփոխությունները կարող են դրամատիկ լինել. ընդամենը մեկ պահ առաջ ամեն ինչ հանգիստ էր, իսկ հաջորդ րոպեին ի հայտ են գալիս գրգռվածություն և ուրիշների վրա հարձակվելու ցանկություն:

Ինչպես է սուրճը օգնում պայքարել ծերացման դեմ

06.05.2026
Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես են սուրճի մեջ պարունակվող միացությունները օգնում մարմնին պայքարել տարիքային անկման դեմ:

Բաժնի բոլոր նյութերը

ՄԵԿ ՏՈՂՈՎ
20-08-2026 10:53
2022 թվականին Սելին Դիոնի մոտ ախտորոշվեց մկանային կոշտության համախտանիշ։ Դա հազվագյուտ և անբուժելի հիվանդություն է, որն առաջացնում է ուժեղ սպազմեր, ցավ և շարժման դժվարություն։ Դրա պատճառով երգչուհին ստիպված էր ժամանակավորապես լքել բեմը և չեղարկել բազմաթիվ հրապարակային ելույթներ, բայց այժմ նա պատրաստվում է մեծ վերադարձի։ Երգչուհին հարցազրույց է տվել Harper's Bazaar ամսագրին, որտեղ խոսել է իր բուժման, ստեղծագործական ճանապարհի և ապագայի ծրագրերի մասին։
20-08-2026 10:33
Իտալական Վալ դի Ֆասա հովտում զբոսաշրջիկները հսկայական հերթեր են կանգնում krapfen փքաբլիթների համար, որոնք վաճառվում են Ֆրիդրիխ-Ավգուստ լեռնային կացարանում, գրում է The Guardian-ը։ Որոշ այցելուներ արթնանում են արշալույսին կամ նույնիսկ գիշերում վրաններում, որպեսզի հասցնեն թարմ թխվածք գնել՝ նախքան դրա սպառվելը։ Աղանդերի ժողովրդականությունը կտրուկ աճել է ֆուդ-բլոգերների հրապարակումներից հետո։ Իրենց տեսանյութերում նրանք ցուցադրում էին Դոլոմիտյան Ալպերի ֆոնին պատկերված krapfen-ները։ Մեկ թխվածքի արժեքը հասնում է 4 եվրոյի։
20-08-2026 10:02
Մալայզիայի սուլթան Աբդուլլահի և նախկին դերասանուհի Ջուլիա Ռայիսի դուստրը՝ արքայադուստր Իլիանան, ամուսնացել է բրիտանացի մրցարշավորդ Քրիստոֆեր Ֆրոգատի հետ: Հարսանեկան արարողությունները սկսվել են օգոստոսի 7-ին և տեղի են ունեցել Կուալա Լումպուրում: Իլիանան և Քրիստոֆերը հարսանիքից առաջ իրենց հարաբերությունները գաղտնի են պահել, ուստի դրա մասին քիչ մանրամասներ կան: Նրանք նույնիսկ հանրությունից թաքցրել են իրենց հանդիպման հանգամանքները և սիրավեպի սկզբի ամսաթիվը: Այնուամենայնիվ, ամուսնության մասին պաշտոնապես հայտարարվել է պալատի ներկայացուցիչների հայտարարությամբ:
20-08-2026 08:56
Մադոննան վերջապես հետևորդների հետ կիսվել է իր ծննդյան օրվա լուսանկարներով։ Օգոստոսի 16-ին նա իր 68-ամյակը նշեց հունական Կորֆու կղզում։ Երգչուհին մեկ շաբաթ անցկացրեց այնտեղ իր երեխաների, ընկերոջ՝ Ակիմ Մորիսի և ամենամտերիմ ընկերների հետ։ Վերջին երկու տարվա ընթացքում երգչուհին տարեդարձը նշել էր Իտալիայում, բայց այս տարի նա Պոմպեյի և Տոսկանայի փոխարեն նախընտրեց այլ, թեև ոչ պակաս տպավորիչ վայր։
20-08-2026 05:09
Մեծ պայուսակները կրկին նորաձև են։ Մանր աքսեսուարների միտումը ակնհայտորեն հոգնել է։ Այս սեզոնին պայուսակները կրկին իրավունք են ստանում լինել զգեստապահարանի լիարժեք մաս, այլ ոչ թե հագուստի դեկորատիվ լրացում։ Չափսերի փոփոխությանը զուգընթաց փոխվում է նաև պայուսակների նկատմամբ վերաբերմունքը. այժմ մարդիկ ակնկալում են, որ դրանք ունենան ոչ միայն գեղեցիկ ուրվագիծ, այլև կարողանան տեղավորել իրենց անհրաժեշտ ամեն ինչ։
LN-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԿԱՐԴԱԼ
LN -Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԴԻՏԵԼ
% ԶԵՂՉԵՐ ԽԱՆՈՒԹՆԵՐՈՒՄ
ՈՒՐ ԳՆԱԼ ԵՐԵԿՈՅԱՆ
ՕԳՏԱԿԱՐ ՀՂՈՒՄՆԵՐ
ՆՈՐԸ ՁԵՐ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

Ամսվա աստղագուշակ․ օգոստոս 2026 թ․

01.08.2026
Օգոստոսը լի կլինի հրաշքներով լի։ Դուք հրաշալի հնարավորություն կունենաք հրաժեշտ տալու անցյալին և ապագայի ամուր հիմք դնելու համար։

LADYNEWS TV
Վիեննայում կայացած 70-րդ «Եվրատեսիլ 2026» երգի մրցույթում հաղթեց Բուլղարիան ներկայացնող Dara-ն։ Նա կատարեց «Bangaranga» երգը` վաստակելով 516 միավոր։
ՕՐՎԱ ԱՍՏՂԱԳՈՒՇԱԿ

Խոյ
21.03-20.04

Ցուլ
21.04-22.05

Երկվորյակ
23.05-22.06

Խեցգետին
23.06-23.07

Առյուծ
24.07-24.08

Կույս
25.08-23.09

Կշեռք
24.09-23.10

Կարիճ
24.10-22.11

Աղեղնավոր
23.11-22.12

Այծեղջուր
23.12-20.01

Ջրհոս
21.01-19.02

Ձուկ
20.02-20.03
ՇԱԲԱԹՎԱ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾԸ
17.08.2026
Դիտվել է 817 անգամ
15.08.2026
Դիտվել է 405 անգամ
14.08.2026
Դիտվել է 400 անգամ
18.08.2026
Դիտվել է 219 անգամ
20.08.2026
Դիտվել է 139 անգամ

© 2012, LADYNEWS.am
Մեջբերումներ անելիս հղումը (hyperlink) LADYNEWS.am-ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագրության տեսակետի հետ: Գովազդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում:

LADYNEWS.am-ի մասին
Հեռ.` +374060445674, +37455545535
Էլ-փոստ` [email protected]
Գովազդ կայքում: Հեռ.՝ +374060445674, +374 55545535
Էլ-փոստ՝ [email protected]

Webmaster