Рус. Հայ.
ԴԵՍԻՑ-ԴԵՆԻՑ

Համբույրի էվոլյուցիոն ծագումը

21.05.2026

Համբույրը համընդհանուր ճանաչված (կամ գրեթե համընդհանուր ճանաչված) սիրո, հարգանքի և ռոմանտիկայի ժեստ է, բայց դրա ծագումը մնում է առեղծվածային։ Այսպիսով, ինչո՞ւ ենք մենք համբուրվում։

Ուորվիքի համալսարանի ուսումնասիրությունն առաջ է քաշել մի հետաքրքրաշարժ վարկած. համբույրը, հնարավոր է, զարգացել է մարդանման կապիկների մոտ առկա հնագույն վարքագծից։

 

Համբույրի պատմական զարգացումը

Համբույրը, թվում է, թե պարզ ժեստ է, իրականում լի է խորհրդանիշներով և մշակութային ավանդույթներով կարգավորվել է առնվազն 4500 տարի։ Յուրաքանչյուր հասարակություն ունի հստակ կանոններ, թե ինչպես արտահայտել սերը հրապարակայնորեն կամ անձնական կյանքում. ո՞վ կարող է համբուրվել, որտե՞ղ, ե՞րբ, ինչպե՞ս և ի՞նչ հանգամանքներում։

Հռոմեացիները, օրինակ, սահմանել էին համբույրների մի քանի տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ծառայում էր որոշակի նպատակի: Այտի վրա համբույրը (osculum) արտահայտում էր սոցիալական կամ ընտանեկան կապվածություն՝ առանց ռոմանտիկ ենթատեքստի և կարող էր օգտագործվել որպես քաղաքավարության նշան: Շուրթերի շրջանում համբույրը՝ basium, նշանակում էր ավելի մտերիմ հարաբերություններ, բայց առանց էրոտիկ ենթատեքստի, մինչդեռ շուրթերի վրա համբույրը՝ savium, արտահայտում էր մարմնական ցանկություն:

Այսօր Լատինական Եվրոպայում (ոչ պաշտոնական անվանումն է եվրոպական այն երկրների և տարածաշրջանների, որոնց բնակչությունը խոսում է ռոմանական լեզուներով) կնոջ և տղամարդու միջև այտին երկու համբույրը հաճախ օգտագործվում է որպես ողջույն, բայց դրանք հազվադեպ են փոխանակվում տղամարդկանց միջև, եթե չեն լինում պաշտոնական իրավիճակներում, ինչպիսիք են հուղարկավորությունները:

Այս կանոնները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանից և համատեքստից: Օրինակ՝ մասնագիտական շրջանակներում համբույրներից հաճախ խուսափում են, մինչդեռ որոշ մաֆիայի ընտանիքներում անդամները կարող են համբուրվել որպես պատկանելության նշան:

Չնայած համբույրին վերաբերող սոցիալական նորմերը տարբերվում են մշակույթից մշակույթ, դրանք, այնուամենայնիվ, ունեն ընդհանուր նպատակ՝ ընդգծել և նվազեցնել համբույրի ինտիմ ենթատեքստը՝ այդ գործողությունը պահելով համապատասխան հարաբերությունների և իրավիճակների համար: Այս սոցիալական կարգավորումը ենթադրում է, որ համբույրն ունի թաքնված կենսաբանական իմաստ, որն առկա է տարբեր մշակույթներում, ինչը ենթադրում է ավելի խորը էվոլյուցիոն արմատներ, քան մշակութային կանոններն իրենք:

Առաջ են քաշված մի քանի վարկածներ

600x400

Մարդկային համբույրի ծագումը տարբեր վարկածների առարկա է։ Ոմանք ենթադրում են, որ կանանց շուրթերը զարգացել են ուշադրություն գրավելու համար, կամ որ համբույրը զարգացել է զուգընկերոջ սոցիալական գնահատման համար նախատեսված «հնչյունային» ժեստից։ Սակայն այս բացատրությունները չեն պարզաբանում, թե ինչու է այս ժեստն այսօր համբույրի տեսք ստացել։ Այլ, ավելի խորը վարկածներ ենթադրում են կապ կրծքով կերակրման կամ նախածամելու սովորության հետ, երբ խնամողները կերակրում են նորածիններին՝ նրանց տալով նախապես ծամած սնունդ: Այս երկու վարքագծերը, ինչպես համբույրը, ներառում են ծծելու շարժումներ կամ շրթունքների սեղմում:

Սակայն, նույնիսկ այս մոտեցումն ունի իր սահմանափակումները: Կրծքով կերակրումից տարբերվող համբույրը սնուցող գործառույթ չի կատարում և նախատեսված չէ նորածինների համար: Նախնական ծամելը, առաջարկելով սնունդ, ենթադրում է շուրթերը հեռացնել՝ մի ժեստ, որը հակադրվում է համբույրի միջոցով ներկայացվող կուլ տալու շարժմանը և ինտիմին:

Ավելին, չնայած կաթնասունները բերանն օգտագործում են տարբեր շոշափելի փոխազդեցությունների համար, ոչ մեկը չունի համբույրի ուղղակի համարժեքը, հնարավոր է՝ բացառությամբ մեր ամենամոտ էվոլյուցիոն ազգականների՝ շիմպանզեների և բոնոբոների: Սա մեզ հանգեցնում է նոր տեսության: Ուորվիքի համալսարանի հետազոտողների կարծիքով, այս վարքագիծը կարող է զարգացած լինել մարդանման կապիկների ընդհանուր նախնուց:

Կապը պրիմատների խնամքի հետ

600x400

Պրիմատների հասարակություններում փոխադարձ խնամքը շատ ավելի լայն է, քան պարզապես մաքրությունը: Այս վարքագիծը կարևոր է սոցիալական համախմբվածությունը պահպանելու համար և ծառայում է խմբի անդամների միջև կապերի ամրապնդմանը: Մաքրելով միմյանց մակաբույծներից և աղբից՝ կապիկները ստեղծում են վստահության մթնոլորտ, ամրապնդում դաշինքները և նվազեցնում ներքին լարվածությունը: Այսպիսով, այս պրակտիկան հիմնարար դեր է խաղում անհատների ինտեգրման, հիերարխիաների կառուցման և համայնքի ներսում ներդաշնակ հարաբերությունների հաստատման գործում:

Սակայն, մարդկային էվոլյուցիայի ընթացքում մարմնի մազերի կորուստն այս տեսակի խնամքը կդարձներ ավելի ու ավելի քիչ ֆունկցիոնալ նշանակություն ունեցող։ Մարդիկ, իհարկե, պահպանեցին ձեռքերի և շրթունքների օգտագործումն իրենց հասակակիցների հետ շփվելու համար, բայց խնամքը որպես մաքրագործող ժեստ այլևս անհրաժեշտ չէր։ Չնայած դրան, այս արարքի սոցիալական կողմը, կարծես, պահպանվել է՝ աստիճանաբար ժեստը վերածելով սիրո և մտերմության խորհրդանիշի։ Կապեր հաստատելու և հարաբերություններն ամրապնդելու անհրաժեշտությունը, որը արմատավորված էր պրիմատների ծագման մեջ, գոյունը կշարունակեր այլ ձևով՝ աստիճանաբար ընդունելով համբույրի ձևը։ Այսպիսով, համբույրը, վերջին հաշվով, կարելի է համարել հոգատարության զարգացած ձև, բայց կենտրոնացած զգացմունքների և սիրո վրա, այլ ոչ թե հիգիենայի։

Աղբյուր` LADYNEWS.am

Դիտվել է 1881 անգամ

Читать на русском

ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ

Ձեր անունը: *
Ձեր էլ. հասցեն: *
Մեկնաբանությունը: *

Միասին ուտելը կարող է նվազեցնել արյան մեջ շաքարի կտրուկ աճը

30.09.2026
Նույն ածխաջրային կերակուրից հետո գլյուկոզի մակարդակն ավելի քիչ էր բարձրանում, եթե մասնակիցները սնվում էին մտերիմների հետ, այլ ոչ թե մենակ։

Սա արդեն չափից դուրս է․ Կենդանակերպի նշանների անտանելի սովորությունները

15.09.2026
Ներկայացնում ենք յուրաքանչյուր նշանի ամենախորը գաղտնիքները և պատմում, թե նրանց առօրյա որ սովորությունները կարող են շրջապատի մարդկանց կյանքը դժոխքի վերածել։

Ինչ են պատմում ոտքի մատները մարդու բնավորության մասին

25.08.2026
Նայեք ձեր ոտքերին։ Վստահ ենք, որ դուք չգիտեք, թե դրանք ինչ կարող են պատմել ձեր մասին։ Պատասխանը պարզելու համար ձեզանից ընդամենը մի քանի վայրկյան կպահանջվի։

Ինչպես նիհարել առանց որևէ բան անելու․ ծույլ մարդու 10 պատվիրան 

29.07.2026
Ներկայացնում ենք քաշի կորստի առօրյա հնարքների ցանկ, որոնց իրականացնելը աներևակայելիորեն հեշտ է:

Netflix-ի 8 դետեկտիվ ֆիլմ, որոնք հաստատ արժե դիտել

07.07.2026
Ամեն տարի թողարկվող բազմաթիվ դետեկտիվ ֆիլմերի պատճառով զարմանալի չէ, որ որոշները աննկատ են մնում:

7 իր, որոնք ըստ սնահավատության չպետք է նվիրել. դրանք կփչացնեն կյանքը

06.06.2026
Երբեմն, նույնիսկ, եթե նվերը տրվում է անկեղծորեն, այն կարող է իրական վտանգ թաքցնել։

Բաժնի բոլոր նյութերը

ՄԵԿ ՏՈՂՈՎ
22-10-2026 09:48
29-ամյա Քայլի Ջենները, ով հայտնի բլոգեր է և դերասան Թիմոթի Շալամեի ընկերուհին, կնկարահանվի «Bachelorette Weekend» սերիալում, որի պրոդյուսերը կլինի Քայլիի ավագ քույրը՝ 45-ամյա Քիմ Քարդաշյանը։ Ջենները նաև կլինի նախագծի գործադիր պրոդյուսեր. այժմ ավարտին է հասցնում Hulu հոսքային ծառայության համար ամբողջական եթերաշրջան պատվիրելու գործարքը։
22-10-2026 09:47
40-ամյա մոդել Իրինա Շեյքը դարձել է բրիտանական հայտնի ներքնազգեստի ապրանքանիշ Agent Provocateur-ի աշուն/ձմեռ հավաքածուի դեմքը: Նոր լուսանկարահանումն իրականացվել է նուար ոճով ոգեշնչված. Իրինան կեցվածք է ընդունել սպիտակ, սև, վարդագույն և կարմիր համադրություններով, իսկ նրա սպիտակեցված հոնքերը գեղեցիկ կերպով հակադրվում են իր համարձակ ծխագույն աչքերին: Մոդելը բավականին երկար ժամանակ համագործակցում է ապրանքանիշի հետ. Agent Provocateur-ի հետ նրա առաջին նախագիծը  տեղի է ունեցել 2013 թվականի օգոստոսին:
22-10-2026 09:31
Ուիլյամ Շեքսպիրը եղել է «Էդուարդ III» պիեսի գլխավոր հեղինակը. պիեսը գրվել է Քրիստոֆեր Մարլոյի՝ բանաստեղծի և դրամատուրգի հետ համահեղինակությամբ, որին ավանդաբար համարում են Շեքսպիրի մրցակիցներից մեկը։ Նման եզրակացության է հանգել վաղ Նոր ժամանակների գրականության մասնագետ, հետազոտող Ռորի Լոնգնեյնը։ Ըստ նրա՝ Շեքսպիրի հեղինակությունն հաստատված է «որևէ ողջամիտ կասկածից վեր»։ Պիեսը անանուն կերպով հրապարակվել է 1596 թվականին, և դրա ստեղծման մեջ Շեքսպիրի ներդրումը երկար ժամանակ մնացել է վեճերի առարկա։
22-10-2026 03:44
«101 դալմատինացիները» ֆիլմի 79-ամյա աստղ Գլեն Քլոուզը ստիպված է ձեռնափայտ օգտագործել կոնքի հոդի փոխարինման վիրահատությունից հետո։ Դերասանուհին այս մասին հայտնել է Page Six-ին տված հարցազրույցում։
22-10-2026 01:41
53-ամյա դերասանուհի Քեյթ Բեքինսեյլը իր հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման վատթարացման մասին հայտնելուց հետո առաջին անգամ հայտնվել է հանրությանը։ Պապարացիները դերասանուհուն նկատել են Բևեռլի Հիլզի գրասենյակային շենքից դուրս գալիս։
LN-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԿԱՐԴԱԼ
LN -Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԴԻՏԵԼ
% ԶԵՂՉԵՐ ԽԱՆՈՒԹՆԵՐՈՒՄ
ՈՒՐ ԳՆԱԼ ԵՐԵԿՈՅԱՆ
ՕԳՏԱԿԱՐ ՀՂՈՒՄՆԵՐ
ՆՈՐԸ ՁԵՐ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

Ամսվա աստղագուշակ․ հոկտեմբեր 2026 թ․

01.10.2026
Սեպտեմբերը բոլոր կենդանակերպի նշաններին թույլ տվեց մի փոքր հանգստանալ, բայց հիմա ժամանակն է պատրաստվել մարտահրավերներին: Վեներան հոկտեմբերի 3-ին կսկսի հետադարձ շարժվել, իսկ Մերկուրին նրան կհետևի 24-ին: Այսպիսով, ամիսը խոստանում է հետաքրքիր լինել:

LADYNEWS TV
Վիեննայում կայացած 70-րդ «Եվրատեսիլ 2026» երգի մրցույթում հաղթեց Բուլղարիան ներկայացնող Dara-ն։ Նա կատարեց «Bangaranga» երգը` վաստակելով 516 միավոր։
ՕՐՎԱ ԱՍՏՂԱԳՈՒՇԱԿ

Խոյ
21.03-20.04

Ցուլ
21.04-22.05

Երկվորյակ
23.05-22.06

Խեցգետին
23.06-23.07

Առյուծ
24.07-24.08

Կույս
25.08-23.09

Կշեռք
24.09-23.10

Կարիճ
24.10-22.11

Աղեղնավոր
23.11-22.12

Այծեղջուր
23.12-20.01

Ջրհոս
21.01-19.02

Ձուկ
20.02-20.03
ՇԱԲԱԹՎԱ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾԸ
19.10.2026
Դիտվել է 1150 անգամ
20.10.2026
Դիտվել է 323 անգամ
21.10.2026
Դիտվել է 279 անգամ
22.10.2026
Դիտվել է 207 անգամ

© 2012, LADYNEWS.am
Մեջբերումներ անելիս հղումը (hyperlink) LADYNEWS.am-ին պարտադիր է: Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն խմբագրության տեսակետի հետ: Գովազդների բովանդակության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում:

LADYNEWS.am-ի մասին
Հեռ.` +374060445674, +37455545535
Էլ-փոստ` [email protected]
Գովազդ կայքում: Հեռ.՝ +374060445674, +374 55545535
Էլ-փոստ՝ [email protected]

Webmaster